സുസ്ഥിരമല്ലാത്ത വിഭവ ഉപഭോഗം എന്ന പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു സമഗ്ര തന്ത്രമാണ് സീറോ വേസ്റ്റ്. ഉൽപ്പന്ന രൂപകൽപ്പനയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചും ഉൽ‌പാദകർക്കിടയിൽ ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കിയും മാലിന്യം ഉത്ഭവം മുതൽ തന്നെ കുറയ്ക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, പുനരുപയോഗം, പുനരുപയോഗം, കമ്പോസ്റ്റിംഗ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിതരണ ശൃംഖലയിലുടനീളം വിവിധ മാലിന്യ കുറയ്ക്കൽ രീതികൾ പ്രയോഗിക്കുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ (LSG) ഏറ്റെടുക്കുന്ന സീറോ വേസ്റ്റ് സംരംഭങ്ങൾ ശുചിത്വവും സുസ്ഥിരതയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന SDG തീം 5 ന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി യോജിക്കുന്നു.

1.ചെറുകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്

ചെറുകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വിവിധ സംരംഭങ്ങളിലൂടെ ശുചിത്വത്തിലും മാലിന്യ സംസ്കരണത്തിലും ഗണ്യമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ 12 ദിവസത്തെ പ്രവർത്തന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി, ദീർഘദൂര യാത്രക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി "ടേക്ക് എ ബ്രേക്ക്" എന്ന പേരിൽ ഒരു റോഡരികിലെ വിശ്രമ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് കേന്ദ്ര ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ 1,134,466 രൂപ ഗ്രാന്റ് അനുവദിച്ചു. പഞ്ചായത്തിലുടനീളമുള്ള വീടുകളിൽ നിന്ന് അജൈവ മാലിന്യങ്ങൾ തരംതിരിച്ച് ശേഖരിക്കുന്നതിൽ ഹരിത കർമ്മ സേന സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്നു. വീടുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിക്കുന്ന മാലിന്യത്തിന്റെ അളവ് കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും തൊഴിലാളികളുടെ പരിശ്രമം നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനുമായി 142,900 രൂപ ചെലവിൽ സ്മാർട്ട് ഗാർബേജ് മോണിറ്ററിംഗ് സിസ്റ്റം എന്ന ഡിജിറ്റൽ മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷൻ സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വീടുകളിലും സ്ഥാപനങ്ങളിലും ക്യുആർ കോഡുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് ഉടമകൾക്ക് ഫീഡ്‌ബാക്കും നിർദ്ദേശങ്ങളും നൽകാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു. ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതിയിലെ തൊഴിലാളികളുടെ പങ്കാളിത്തത്തിലൂടെയും 'തെളിനിനൊഴുക്കും നവകേരളം', 'ഇനി ഞാൻ ഒഴുകട്ടെ' തുടങ്ങിയ പദ്ധതികളിലെ ബഹുജന പങ്കാളിത്തത്തിലൂടെയുമാണ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ എല്ലാ നീരുറവകളും അരുവികളും വൃത്തിയാക്കുന്നത്.

2. പടിയൂർ കള്ളിയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്

കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഇരിക്കൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തിലാണ് പടിയൂർ കള്ളിയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പടിയൂർ കള്ളിയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ശുചിത്വം, മാലിന്യ സംസ്കരണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വലിയ ഊന്നൽ നൽകുന്നു, അവ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ അവശ്യ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളായി അംഗീകരിക്കുന്നു. ജൈവ മാലിന്യ സംസ്കരണം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഹരിത കർമ്മ സേന ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ വാതിൽപ്പടി മാലിന്യ ശേഖരണം സജീവമായി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, യൂണിഫോം നൽകുക, മാലിന്യ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു പ്രത്യേക വാഹനം ഏറ്റെടുക്കുക തുടങ്ങിയ നടപടികൾ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വ്യവസ്ഥാപിത മാലിന്യ ശേഖരണം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തന കലണ്ടറിനൊപ്പം വാർഡുകളിൽ മിനി മെറ്റീരിയൽ കളക്ഷൻ ഫെസിലിറ്റികളും (എംസിഎഫ്) കുപ്പി ബൂത്തുകളും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, ഹരിത കർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തനം ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്ത് ഹരിത മിത്രം സ്മാർട്ട് ഗാർബേജ് മോണിറ്ററിംഗ് ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് കെൽട്രോണുമായി പഞ്ചായത്ത് പങ്കാളിത്തം വഹിച്ചു. ഈ സംരംഭം നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ പുരോഗതി തുടരുന്നു. "ടേക്ക് എ ബ്രേക്ക്" പദ്ധതി പ്രകാരം, റോഡരികിലെ വിശ്രമ കേന്ദ്രങ്ങളും സ്കൂൾ ടോയ്‌ലറ്റുകളും നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. എല്ലാ കിണറുകളെയും ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സുകളാക്കി മാറ്റുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, പഞ്ചായത്തിലുടനീളം മലിനമായ കിണറുകൾ വൃത്തിയാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.